काठमाडौं । चीन–नेपाल सीमा क्षेत्रको केरुङ नाकामा गएको लेदोसहितको भीषण पहिरो र बाढीमा चीनतर्फ मृत्यु हुनेको संख्या २१ पुगेको छ भने ५४१ जना अझै बेपत्ता रहेका छन् ।
मुख्य विपद् प्रभावित क्षेत्रसम्म पुग्ने सडक खुलाएसँगै उद्धार तथा खोजी कार्यलाई तीव्र बनाइएको चिनियाँ अधिकारीहरूले जनाएका छन् । सिजाङ (तिब्बत) स्वायत्त क्षेत्रका अध्यक्ष कर्मा छिरिङले जिरोङमा आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा २ हजार ३०० भन्दा बढी उद्धारकर्मी परिचालन गरिएको जानकारी दिएका छन् ।
गत भदौ १० गते नेपालतर्फको क्षेत्रबाट सुरु भएको लेदोसहितको बाढीले केरुङ नाका क्षेत्रमा ठूलो जनधनको क्षति पुर्याएको थियो । पहिरो र बाढीका कारण सडक, विद्युत् तथा सञ्चार सेवा अवरुद्ध भएपछि मुख्य विपद् क्षेत्र केही समय सम्पर्कविहीन बनेको थियो ।
नाकातर्फ जाने राष्ट्रिय राजमार्ग जी–२१६ को एक खण्ड पुनः सञ्चालनमा आएपछि उद्धार टोलीले प्रभावित क्षेत्रमा ठूला मेसिनरी उपकरण पुर्याएर बाक्लो लेदो र भग्नावशेषभित्र खोजी कार्य तीव्र बनाएका छन् ।
उद्धार कार्यका लागि ४०० भन्दा बढी सवारीसाधन र ८ हजारभन्दा बढी उपकरण परिचालन गरिएको छ । ड्रोनले करिब ८०० पटक उडान भरेका छन् भने मुख्य प्रभावित क्षेत्रमा ५.४३ मेट्रिक टन खाद्यान्न तथा राहत सामग्री हवाई मार्गबाट पुर्याइएको छ ।
सडक अवरुद्ध रहेका बेला उद्धार टोलीहरू स्थल, जल तथा हवाई मार्गबाट प्रभावित क्षेत्रमा पुगेका थिए । केही टोली डुङ्गामार्फत पुगेका थिए भने केही उद्धारकर्मीले करिब १२ घण्टासम्म कठिन पैदल यात्रा गरेका थिए । हेलिकप्टरले २४ पटक उडान भरेर उद्धारकर्मी तथा आवश्यक सामग्री प्रभावित क्षेत्रमा पुर्याएको बताइएको छ ।
विपद्पछि प्रभावित क्षेत्रमा रहेका १२ वटा मोबाइल बेस स्टेशन पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको छ । विद्युत् तथा प्रकाशका उपकरण जडान गरी सञ्चार व्यवस्था समेत क्रमशः सुधार गरिएको अधिकारीहरूले बताएका छन् ।
हालसम्म उद्धार टोलीले करिब १५ लाख ९० हजार वर्गमिटर क्षेत्रमा पटकपटक खोजी गरिसकेका छन् । मुख्य क्षेत्रमा १० भन्दा बढी ठूला मेसिन प्रवेश गरेपछि सतहको खोजीसँगै गहिरो खनेर पुरिएकाहरूको खोजी सुरु गरिएको छ ।
सिजाङ क्षेत्रीय सरकारका कार्यकारी उपाध्यक्ष रेन वेईका अनुसार प्रभावित क्षेत्रमा लेदोको तह औसत चार मिटर गहिरो रहेको छ भने केही स्थानमा यसको गहिराइ १६ मिटरसम्म पुगेको छ । सतहमा ठूला चट्टान र बाक्लो हिलो रहेकाले पुरिएकाहरूको अवस्थिति पत्ता लगाउन कठिनाइ भइरहेको उनको भनाइ छ ।
उद्धार टोलीले प्रभावित क्षेत्रलाई विभिन्न खण्डमा विभाजन गरी विशेष उपकरणमार्फत खोजी गरिरहेको छ । पार्किङ स्थल, संयुक्त निरीक्षण भवन तथा आवासीय भवनजस्ता मानिसहरू थुनिएको हुन सक्ने सम्भावित स्थानलाई प्राथमिकतामा राखिएको छ ।
चीनको आपत्कालीन व्यवस्थापन मन्त्रालयका अनुसार ठूला उपकरण उपलब्ध भएपछि उद्धार रणनीतिमा समेत परिवर्तन गरिएको छ । एक्स्काभेटरमार्फत ठूला भग्नावशेष हटाउने र विशेष टोलीले लाइफ डिटेक्टर प्रयोग गरी मानिस हुन सक्ने स्थानमा केन्द्रित खोजी गर्ने काम भइरहेको छ ।
पुरिएका भवन, नदी किनार, खोल्सा तथा सडकका क्षतिग्रस्त क्षेत्रमा तालिमप्राप्त खोजी कुकुर र विशेष उपकरणसहित उद्धार कार्य जारी छ । उद्धार टोलीबीच समन्वयका लागि ग्यिरोङ नाकाबाट करिब १.५ किलोमिटर टाढा अग्रिम कमाण्ड पोस्ट स्थापना गरिएको छ ।
सञ्चार सेवा अवरुद्ध हुँदा उद्धार टोलीको अवस्थिति ट्र्याक गर्न तथा वास्तविक समयमा चेतावनी दिन कठिनाइ भएको अधिकारीहरूले बताएका छन् । उपत्यकामा देखिने कुहिरो, वर्षा र तीव्र हावाका कारण ड्रोन उडान तथा हवाई मार्गबाट राहत सामग्री पुर्याउने काम पनि बेलाबेलामा प्रभावित भइरहेको छ ।
पहिरो र बाढीले भूभागको स्वरूप नै परिवर्तन गरिदिएकाले बेपत्ता व्यक्तिको अवस्थिति पत्ता लगाउने काम थप जटिल बनेको छ । साथै, क्षेत्रमा पुनः पहिरो तथा अन्य विपद्को जोखिम अझै उच्च रहेको बताइएको छ ।
चीन मौसम विज्ञान प्रशासनका अनुसार ग्यिरोङ क्षेत्रमा आगामी तीन दिनसम्म थप वर्षा हुने सम्भावना छ ।
आपत्कालीन व्यवस्थापन मन्त्रालयका अनुसार ३९ जना सम्मिलित तीनवटा राष्ट्रिय आपत्कालीन उद्धार टोलीले संयुक्त अनुगमन समूह गठन गरी जोखिमयुक्त क्षेत्रको निगरानी गरिरहेका छन् । टोलीहरूले पहिरो प्रभावित क्षेत्र, थुनिएका ताल तथा अस्थिर भिरहरूको १२० घण्टाभन्दा बढी समय अनुगमन गरी २ हजार ७०० भन्दा बढी तथ्याङ्क सङ्कलन गरेका छन् ।
वरपरका पहाड, खोल्सा तथा लेदो जमेको क्षेत्रमा रकफल रडार र स्लोप रडारमार्फत चौबीसै घण्टा निगरानी भइरहेको छ । मौसमसम्बन्धी विस्तृत पूर्वानुमान प्रत्येक छ घण्टामा उपलब्ध गराइँदै आएको छ ।
उद्धारकर्ताको सुरक्षालाई पहिलो प्राथमिकतामा राखिएको अधिकारीहरूले बताएका छन् । टोलीहरू रातिको समयमा जोखिमयुक्त तल्लो उपत्यका क्षेत्रबाट पछि हट्ने तथा डोरीको सुरक्षासहित समूहमा काम गर्ने व्यवस्था गरिएको छ । अनुगमन प्रणालीले जोखिमको संकेत देखाउनेबित्तिकै उद्धारकर्तालाई तत्काल सुरक्षित स्थानमा जान निर्देशन दिइने गरिएको छ ।
